MÓW ZE MNĄ

DOMOWE ĆWICZENIA LOGOPEDYCZNE – AFAZJA

DOMOWE ĆWICZENIA LOGOPEDYCZNE… czyli jak wykorzystywać codzienne sytuacje do walki z afazją.

Poza regularną terapią logopedyczną prowadzoną przez specjalistów pacjent z afazją musi wykonywać różne ćwiczenia w domu, po to by przywrócić utracone zdolności językowe. Aby ćwiczenia były użyteczne i skutecznenie ma konieczności zakupu drogiego sprzętu czy specjalistycznych materiałów do terapii. Czynności dnia codziennego stanowią dobrą bazę do wielu ćwiczeń językowych. Poniżej przedstawiam kilka propozycji, które należy dostosować do zaburzeń, jakie posiada chory.

  1. DOSTOSOWUJEMY DOM

Remont…? Nie, aż takich radykalnych kroków nie musimy podejmować.

Naklejamy ETYKIETY (duża czcionka, litery drukowane, kolor tekstu czarny, na białym tle) na wszystkie podstawowe meble w domu: ŁÓŻKO, SZAFA, LODÓWKA, LUSTRO, DRZWI, OKNO, STÓŁ, KRZESŁO itd.

Naklejamy ETYKIETY na drzwiach do pokoi: KUCHNIA, SALON, SYPIALNIA, ŁAZIENKA.

Etykietowanie pomoże w szybszym przypomnieniu sobie nazw. W związku z tym, że są to rzeczowniki, nawet pacjent z zaburzeniami czytania dzięki globalnemu rozpoznawaniu wyrazów jest w stanie je przeczytać.

  1. WSPÓLNIE PRZYGOTOWUJEMY POSIŁKI

Każde przygotowywanie jedzenia jest świetną okazją do ćwiczeń mowy.

1. Polecamy choremu wyciągnąć produkty z lodówki i szafek np. Wyciągnij z lodówki masło, szynkę i ser. Nie tylko ćwiczymy rozumienie poleceń, ale również zapamiętywanie ciągu informacji (sekwencje elementów – ważna rzecz!).

2. Wraz z chorym wykonujemy proste czynności kuchenne i nazywamy je. Można również dodać polecenia: Posmaruj chleb; Otwórz pudełko; Nalej wodę; Zamknij szafkę; Wyciągnij kubki z szafki itd. Pytania muszą być dostosowane do sprawności ruchowej ćwiczącego (część czynności da się wykonać nawet w przypadku niedowładów jednostronnych).

3. Dzielimy produkty spożywcze na grupy – wykładamy kilka produktów na stół i prosimy, by osoba z afazją podzieliła je według kategorii (OWOCE, WARZYWA, NABIAŁ, MIĘSO). Możemy również mieć przygotowane w kuchni gotowe etykiety produktów i kategorii. Wtedy dodatkowo można dopasowywać podpisy do produktów.

Kategoryzacje to niezwykle ważne ćwiczenia, szczególnie w początkach terapii. Umiejętność kategoryzowania (dostrzeganie cech wspólnych, różnicujących, identyfikowanie elementów) jest podstawą dla nabywania reguł języka. Dopasowywanie podpisów pomaga w przywróceniu wzrokowych wzorców liter/wyrazów.

  1. WSPÓLNIE SPRZĄTAMY DOM

Dlaczego? Aktywność ruchowa pobudza układy: oddechowy oraz krążenia, poprawiając odżywienie wszystkich tkanek organizmu, a szczególnie układu nerwowego.

W przypadku osób o ograniczonej aktywności ruchowej w życiu codziennym (np. niedowłady, spastyczność) regularnie wykonywany ruch będzie zmniejszał ryzyko kolejnego udaru.

Ponadto możemy wykorzystywać sprzątanie do aktualizacji wyrazów: nazywamy meble i przedmioty; mówimy, co robimy np. teraz odkurzamy dywan oraz ćwiczymy nazywanie przedmiotów w oparciu o skojarzenia np. do odkurzania dywanu potrzebujemy……, do mycia naczyń potrzebujemy…..(dokańcza osoba z afazją).

  1. OPISUJEMY PRZEDMIOTY

Bierzemy do ręki jakiś przedmiot codziennego użytku i wraz z chorym opisujemy go, zwracając uwagę na kształt, kolor, materiał, sposób użycia. Omawiamy również czynności związane z danym przedmiotem. Ćwiczenie pomaga odbudować strukturę pojęciową słowa.

Na przykład: CYTRYNA

Cytryna to warzywo. Jest okrągła, żółta, kwaśna. Możemy ją jeść, kroić, obierać ze skórki. Cytrynę kupujemy w sklepie spożywczym lub warzywniaku.

  1. WYMYŚLAMY ZAGADKI

Tworzymy zagadki dotyczące przedmiotów codziennego użytku. Jedna osoba opisuje wybrany przedmiot (może być rzecz w zasięgu wzroku) np. Jest drewniany, okrągły, ma cztery nogi… Druga osoba zgaduje i odpowiada: Stół. Następnie zmieniamy się rolami.

Ćwiczenie pomaga odbudować relację między konkretnym przedmiotem a odpowiadającym mu słowem (pojęcie-desygnat).

  1. OMAWIAMY PLAN DNIA

Takie ćwiczenia najlepiej wykonywać rano, po śniadaniu Duża część osób z afazją ma trudność w czasowym uporządkowaniu wydarzeń. Zatem nie tylko omówienie planu dnia, ale również jego rozpisanie (i przyklejenie w widocznym miejscu np. na lodówce) będzie bardzo pomocne. Dostęp do planu dnia i możliwość spojrzenia w niego o każdej porze dnia, daje poczucie bezpieczeństwa i zmniejsza stres związany z nową sytuacją życiową.

  1. OGLĄDAMY ALBUMY I WSPOMINAMY WYJAZDY

Oglądanie albumów ze zdjęciami pozwala na: utrwalanie imion bliskich osób, wspominanie i opowiadanie podróży. Ćwiczymy pamięć, narrację, utrwalamy nowe słowa. Możemy również poćwiczyć rozumienie krótkich pytań np. Pokaż, gdzie siedzimy przy stole i jemy obiad?. Jeśli zrobimy etykiety z imionami bliskich osób lub rozpiszemy krótkie zdania na kartkach, dodamy jeszcze ćwiczenie czytania ze zrozumieniem.

  1. CZYTAMY KSIĄŻKI I GAZETY

Jeśli zachowana jest umiejętność czytania to sięgamy często do książek i gazet. W jaki sposób je wykorzystujemy? Osoba z afazją:

– czyta tekst (bądź słucha go) i odpowiada na pytania lub streszcza tekst;

– układa w odpowiedniej kolejności pocięty na fragmenty tekst;

– wymyśla tytuły do krótkich tekstów;

– dopasowuje teksty reklam do obrazków/napisów przedstawiających reklamowane produkty itd.

Czytanie służy poprawie rozumienia tekstów pisanych, rozumienia poleceń i pytań. Ponadto utrwala słownictwo, usprawnia artykulację i odbudowuje ruchowy wzorzec mowy.

  1. ŚPIEWAMY PIOSENKI

Śpiewanie piosenek pomaga rozhamować mowę szczególnie w początkach terapii. Melodia pomaga płynąć słowom i ułatwia ich wypowiadanie szczególnie u pacjentów z afazją ruchową. Ponadto w trakcie śpiewania ćwiczymy artykulację, fonację i oddech. Utrwalamy również słownictwo i stymulujemy pamięć.

  1. ROZWIĄZUJEMY KRZYŻÓWKI

To wspaniałe ćwiczenie umysłowe m.in. :

– poszerza zasób słownictwa,

– przyspiesza proces wydobywania słów z umysłu,

– poprawia zdolność kojarzenia słów,

– stymuluje pamięć, uwagę i koncentrację,

– poprawia rozumienie krótkich zdań.

To tylko kilka propozycji, które można wykorzystać w domowej terapii logopedycznej.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *